Dierenpraktijken

Achter de Schermen bij het Nederlands Veterinair Endoscopisch Centrum

magazine dierenpraktijken

In de humane geneeskunde zijn endoscopische ingrepen maar heel normaal. In de diergeneeskunde staat deze specialisatie echter nog in de kinderschoenen. Dierenpraktijken ging op bezoek bij het Nederlands Veterinair Endoscopisch Centrum in 's-Hertogenbosch.

Bij een traditionele operatie kijkt een arts rechtstreeks in de buik. Hiervoor is een voldoende grote wondopening nodig. Bij een endoscopie wordt naar binnen gekeken door middel van een flexibele of rigide scoop (= een camera). De beelden kan de arts vervolgens bekijken op een monitor. Op die manier krijgt hij een perfect beeld van wat er zich binnen in het lichaam afspeelt.

Drie piepkleine gaatjes!

Zes jaar geleden stopte dierenarts Van Wezelenburg uit ’s-Hertogenbosch met werken. Maar na ruim 30 jaar trouwe dienst in zijn eerstelijns dierenartspraktijk had hij absoluut nog geen zin om achter de geraniums te zitten. Hij volgde een cursus ‘veterinaire endoscopie’ op een Amerikaanse universiteit voor diergeneeskunde en startte na het opbouwen van de nodige vaardigheden en ervaring als één van de weinigen in Nederland een Veterinair Endoscopisch Centrum. Intussen voert Wezelenburg al ruim vier jaar verschillende endoscopische ingrepen uit bij honden en katten. "Zo’n 80% hiervan bestaat uit sterilisaties", vertelt hij. "Bij een traditionele sterilisatie wordt doorgaans een snede van ongeveer 10 centimeter in de buikwand gemaakt. De dierenarts moet immers met (een deel van) zijn of haar hand in de buik kunnen werken. Bij een laparoscopische ofwel endoscopische sterilisatie is dit niet nodig. Via drie piepkleine gaatjes van ongeveer 5 millimeter voer ik de hele sterilisatie uit. Door één opening gaat een rigide (= stijve) scoop naar binnen. Deze zorgt ervoor dat ik op een groot beeldscherm een duidelijk beeld krijg van de buikholte. Via de twee andere openingen gaat mijn instrumentarium naar binnen waar ik mee kan opereren".

Ervaring en vaardigheden!

De voordelen van deze operatiemethode zijn groot volgens Wezelenburg. De dieren lopen minder kans op infecties omdat de operatiewondjes veel kleiner zijn en ik niet met mijn hand in de buik hoef te werken. Herstel treedt bovendien sneller op. De operatie neemt weinig tijd in beslag waardoor slechts een korte, lichte narcose nodig is. De hond of kat kan dezelfde dag nog lopend naar huis en heeft de dagen erna geen last van napijn omdat er geen spiertjes zijn doorgesneden. ‘In de toekomst zal deze methode steeds vaker worden uitgevoerd door dierenartsen’, verwacht Van Wezelenburg. ‘Maar behalve het volgen van een goede opleiding en het aanschaffen van apparatuur moet je moet er ook vaardigheid in krijgen en vervolgens op peil houden. Eén operatie per week is niet voldoende. Ik ben begonnen met elastiekjes knopen in een gebaksdoos en eindeloos oefenen op overleden honden en katten.’ Intussen heeft Van Wezelenburg al duizenden endoscopische ingrepen met succes uitgevoerd. Elke dag behandelt hij honden en katten uit heel Nederland.

Whippet Dolly 

In de wachtruimte staat Dolly, een mooie vier en halfjarige Greyhound. Ze wordt gesteriliseerd. ‘Ik wil geen nestje van haar’, vertelt eigenaresse Marijke Groos. ‘Dolly is al best op leeftijd voor een sterilisatie, maar dat komt omdat ze een race carrière achter de rug heeft. Een racehond steriliseren is niet verstandig. Het is juist belangrijk dat ze tijdens het racen hun felheid en jachtinstinct behouden. Een normale hormoonhuishouding zorgt daar voor’ Terwijl Wezelenburg Dolly via een injectie onder narcose brengt, prepareert zijn assistente de OK ruimte. ‘De operatie duurt ongeveer drie kwartier, maar dat is inclusief het toedienen van de narcose, het scheren en joderen. De ingreep zelf neemt niet meer dan 15 minuten in beslag. Dolly’s eierstokken worden met succes verwijderd. Tijdens de operatie volgt Van Wezelenburg zijn handelingen nauwkeurig op het beeldscherm. Ondertussen wordt via een (apparaatje op de tong) via de capnograaf de hartslag en het zuurstofgehalte van het bloed doorlopend gecontroleerd. ‘Ik maak altijd gebruik van de injectienarcose’, vertelt Wezelenburg. ‘Gezien de tijdsduur van de operatie ruim voldoende en zeer veilig gezien het groot aantal hiermee uitgevoerde ingrepen Gasnarcose is ook een fantastische methode omdat je dan tijdens de operatie de narcose wat kunt bijsturen. vooral bij langere en zwaardere ingrepen maar daar zou dan een extra assistent voor nodig zijn’.

 

Wel of niet steriliseren? 

Wilt u geen nestje van uw hond of kat? Laat het dier dan steriliseren. De beste leeftijd hiervoor is 6 maanden volgens Van Wezelenburg. ‘Een jong dier is makkelijker te opereren en herstelt ook sneller van een operatie’, verklaart hij. ‘Maar er zijn nog  meer belangrijke redenen, los van het vervelende feit dat loopsheid gedurende drie weken bloedverlies en bezoek van reuen met zich mee brengt . Steriliseren op jonge leeftijd heeft een positief effect op het voorkomen van mama(= borst)tumoren en baarmoederontsteking of kanker. Meestal ontstaan deze aandoeningen rond de leeftijd van 9 jaar. Het dier is dan al vrij oud en zal langzamer herstellen van een operatie. Bovendien is het beter om deze ernstige aandoeningen te voorkomen dan te genezen. Ook schijnzwangerschappen zijn uitgesloten als je hond of kat is gesteriliseerd. Het kan heel lastig zijn als je dier denkt dat ze zwanger is. Vaak gaat het zo ver dat er zelfs melk uit de tepels komt. Bij reuen en katers geldt de algemene regel dat castreren alleen nodig is op het moment dat de hormonen problemen veroorzaken. Meestal gaat het dan om gedragsproblemen zoals agressiviteit, weglopen of  ‘rijen’ tegen tafelpoten of benen van mensen. Castreren is ook aan te raden wanneer de reu of kater regelmatig last heeft van voorhuidontstekingen, prostaatklachten of bij een of twee niet ingedaalde testikel(s). Deze kunnen op latere leeftijd namelijk ontaarden in een tumor.’

Biopsie

Behalve het uitvoeren van sterilisaties is er met behulp van de endoscopie nog veel meer mogelijk’, benadrukt Van Wezelenburg. ‘Je kunt bijvoorbeeld een zeer realistisch beeld krijgen van de buikholte, organen zoals lever, nieren, blaas en darmen en de eventuele aanwezigheid van tumoren en ontstekingsprocessen. In sommige gevallen is het zelfs mogelijk om een biopsie te nemen voor nader microscopisch onderzoek. Uiteraard is het voordeel van 2 kleine gaatjes ten opzichte van een buiksnede bij een traditionele ingreep zeer groot. Bij poezen en teven kun je via de urinebuis ook gemakkelijk in de blaas zelf kijken om bijvoorbeeld blaasstenen, ontstekingen of tumoren op te sporen. Bij reuen is het endoscopisch verwijderen van een niet ingedaalde testikel een mooie methode. De voordelen hiervan, afgezet tegen de klassieke operatie, zijn een zeer kleine buikwond en een sneller herstel.’ Endoscopische ingrepen in de diergeneeskunde hebben de toekomst volgens Wezelenburg. ‘Natuurlijk zal de traditionele operatiemethode nooit helemaal verdwijnen, maar als je al ziet wat er tegenwoordig kan in de humane geneeskunde, dat is bewonderenswaardig!’